ਯਾਰ ਮੈਨੂੰ ਜਾਪਦੇ ਖੁਦਾ ਵਰਗੇ - ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ

ਮੈਨੂੰ ਯਾਰ ਮੇਰੇ ਜਾਪਦੇ ਖੁਦਾ ਵਰਗੇ
ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫ਼ਕੀਰ ਦੀ ਦੁਆ ਵਰਗੇ

ਕਰ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਹੱਡੀ ਚੀਸਾਂ ਪੈਂਦੀਆਂ
ਜਿਹੜੇ ਬਣ ਗਏ ਨੇ ਪੁਰੇ ਦੀ ਹਵਾ ਵਰਗੇ
ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫ਼ਕੀਰ...

ਜਿਹੜੇ ਦੋਸਤਾਂ ਨੇ ਫਾਕਿਆਂ 'ਚ ਢਿੱਡ ਭਰਿਆ
ਯਾਰ ਕਿਓਂ ਨਾ ਹੋਣ ਰੱਬ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਰਗੇ
ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫ਼ਕੀਰ...

ਏਨੀ ਛੇਤੀ ਸਾਡੇ ਫੁੱਲ ਨਾਲ ਫਰੋਲੋ ਦੋਸਤੋ,
ਅਸੀਂ ਮੁਰਦੇ ਦੀ ਸੱਜਰੀ ਸੁਆਹ ਵਰਗੇ
ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫ਼ਕੀਰ..

ਅਸੀਂ ਰੂੜ੍ਹੀਆਂ ਉੱਤੇ ਉੱਗੇ ਹੋਏ ਫੁੱਲ ਹੀ ਸਹੀਂ,
ਤੁਸੀਂ ਖੜ੍ਹੀ ਹੋਈ ਕੱਤੇ ਦੀ ਕਪਾਹ ਵਰਗੇ
ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦਾ ਫ਼ਕੀਰ...

ਮਰ ਜਾਣਿਆਂ ਸੰਭਾਲੀ ਮਾਨਾ ਗੀਤ ਆਪਣੇ
ਮਤੇ ਬਣ ਜਾਣ ਗ਼ੈਰਾਂ ਦੀ ਨਿਗ੍ਹਾ ਵਰਗੇ
ਕਿਸੇ ਅੱਲ੍ਹਾ ਦੇ ਫ਼ਕੀਰ...

ਛੱਲਾ - ਰੱਬੀ (ਦਾ) (ਆਵੇਗੀ ਜਾਂ ਨਹੀਂ)

ਰੱਬੀ ਦੀ ਐਲਬਮ ਕੱਲ੍ਹ ਖਰੀਦੀ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਛੱਲਾ ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਆਇਆ, ਬਾਕੀ
ਗਾਣੇ ਵੀ ਸੋਹਣੇ ਨੇ, ਪਰ ਇਹ ਤਾਂ ਖਾਸ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਜੱਚਿਆ, ਸੋ
ਇਸ ਦੇ ਬੋਲ ਅੱਗੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਗੁਰਦਾਸ ਮਾਨ ਦੇ ਛੱਲੇ ਬਾਅਦ ਇਹ ਛੱਲਾ ਹੀ ਦਿਲ ਛੋਹਦਾ ਹੈ, ਸੂਫ਼ੀ ਝਲਕ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਪੂਰੀ

ਐਲਬਮ: ****
ਛੱਲਾ: *****

ਛੱਲਾ ਵਸ ਨੀਂ ਓ ਮੇਰੇ
ਛੱਲਾ ਵੱਸ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ
ਘੱਲੇ ਗੀਤਾ ਜਾਗੇ
ਵੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ
ਖੌਰੇ ਕੀਤਾ ਕੀ ਇਸ ਤੇ ਟੂਣਾ

ਛੱਲਾ ਬੰਬੀ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਕਿੱਥੇ ਬਹਿ ਗਏ ਨੇ ਜਾਨੀ
ਅਸਾਂ ਖ਼ਬਰ ਕੋ ਨਾ ਜਾਣੀ
ਵੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ
ਤੇਰੀ ਬੇਰੀ ਇੱਕ ਉਗਿਆ ਏ ਕੰਡਾ

ਛੱਲਾ ਗੁੱਤ ਇੱਕ ਲੰਮੀ
ਅਸਾਂ ਸੁਪਨੇ ਸੀ ਚੁੰਮੀ
ਹੋਈ ਨੀਅਤ ਸੀ ਅੰਨ੍ਹੀ
ਅਸਾਂ ਦਿਲ ਦੀ ਸੀ ਮੰਨੀ
ਵੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ
ਹੁਣ ਦੇ ਲੈ ਜਿਹੜੀ ਦੇਣੀ ਏ ਸਜ਼ਾ

ਵੇ ਛੱਲਾ ਬੋਹੜ ਇੱਕ 'ਕੱਲਾ
ਉਨ੍ਹੇ ਫੜਿਆ ਏ ਪੱਲਾ
ਥੱਲੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਅੱਲ੍ਹਾ
ਵੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ
ਖੌਰੇ ਜਾਂਦੀਆਂ ਨੇ ਕਿੰਨ੍ਹੀਆ ਡੂੰਘੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ
ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਉਸ ਖੁਦ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ

ਛੱਲਿਆ ਵੱਸ ਨਹੀਂ ਮੇਰੇ
ਛੱਲਾ ਵੱਸ ਮੇਰੀ ਮਾਂ ਦੇ
ਛੱਲਾ ਵੱਸ ਮੇਰੀ ਭਾਬੋ ਦੇ
ਛੱਲਾ ਅੰਬੀਂ ਕੱਚੀਆਂ
ਮੱਤਾਂ ਦੇਏ ਕੋਈ ਸੱਚੀਆਂ
ਲਾਈਏ ਲੇਖੇ ਜੋ ਬੱਚੀਆਂ
ਤੇਰੀਆਂ ਮੇਰੀਆਂ ਘੜੀਆਂ
ਵੇ ਗੱਲ਼ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ,
ਛੱਲਾਂ ਬੋਹੜ ਇੱਕ ਇੱਕਲਾ
ਉਨ੍ਹੇ ਫੜਿਆ ਏ ਪੱਲਾ
ਥੱਲੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਅੱਲਾ
ਵੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ, ਵੇ ਗੱਲ ਸੁਣ ਛੱਲਿਆ..

ਤੂੰ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਇਓ ਯਾਰ... (ਕੇ. ਐਸ. ਮੱਖਣ)

ਮੱਖਣ ਬਰਾੜ, ਉਹ ਯਾਰ 'ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੀ ਮੋਟਰ ਵਾਲਾ', ਲਈ
ਬਹੁਤ ਕਦੇ ਸ਼ੌਕੀਨ ਨੀਂ ਰਿਹਾ, ਪਰ ਇਸ ਵਾਰ ਐਲਬਮ 'ਯਾਰ ਮਸਤਾਨੇ'
ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਿਲ ਨੂੰ ਟੁੰਬਦਾ ਗਾਣਾ
ਲੱਭ ਗਿਆ ਹੈ। ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਐਲਬਮ ਬਹੁਤ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਸੁਣਨਯੋਗ ਹੈ,

ਮੇਰੀ ਪਸੰਦ ਦਾ ਗਾਣਾ ਹੇਠ ਦਿੱਤਾ ਹੈ (ਬਹੁਤ ਪਸੰਦ ਬੋਲੀ ਦੇ
ਮਿੱਠੇ ਮਿੱਠੇ ਲਫ਼ਜਾਂ ਦੀ ਨਿਖਾਰ ਹੀ ਹੈ, ਪਰ ਸੰਗੀਤ ਵੀ
ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ।
ਸੁਣਨ ਵੇਲੇ 'ਨਹੀਓ', 'ਗਇਓ' ਲਫ਼ਜਾਂ ੱਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿਓ ਤਾਂ
ਭਾਊ ਦੁਆਬੇ, ਮਾਝੇ ਦੀ ਮਿਠਾਸ ਦਿਲ ਦੇ ਗੱਭੇ ਜਾ ਬਹਿੰਦੀ ਵੇ!)

ਸਾਡਾ ਸਾਥ ਨਹੀਓ ਕੋਈ, ਸਾਡੀ ਬਾਤ ਨਹੀਂਓ ਕੋਈ
ਟੁੱਟੇ ਤਾਰਿਆਂ ਦੇ ਵਾਗੂੰ ਸਾਡੀ ਰਾਤ ਨਹੀਂਓ ਕੋਈ
ਪਾਣੀ ਅੱਖੀਓ'ਚ ਖਾਰਾ ਮੱਲੋ-ਮੱਲੀ ਵਹਿ ਗਿਆ
ਤੂੰ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਇਓ ਯਾਰਾ, ਦਿਲ ਕੱਲਾ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਤੂੰ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਇਓ ਯਾਰਾ...

ਅਫਸੋਸ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ, ਕੁਝ ਦੱਸ ਕੇ ਜੇ ਜਾਂਦਾ
ਰਹਿੰਦੀ ਮਨ ਨੂੰ ਤਸੱਲੀ, ਥੋੜ੍ਹਾ ਡੱਸ ਜੇ ਕੇ ਜਾਂਦਾ
ਤੇਰਾ ਚੁੱਪ-ਚਾਪ ਜਾਣਾ ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਲੈ ਗਿਆ
ਤੂੰ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਇਓ ਯਾਰਾ...

ਹੌਲ ਕਾਲਜੇ 'ਚ ਪੈਂਦੇ, ਤੈਨੂੰ ਪਤਾ ਵੀ ਨੀਂ ਹੋਣਾ
ਸਾਡੀ ਯਾਦ ਤੇ ਖਿਆਲ, ਤੈਨੂੰ ਰਤਾ ਵੀ ਨੀਂ ਹੋਣਾ
ਦੱਸ ਕੇਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਹੋਕੇ ਸਾਥੋਂ ਦੂਰ ਬਹਿ ਗਿਆ
ਤੂੰ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਇਓ ਯਾਰਾ...

ਬਿਨ ਤੇਰੇ ਪਤਾ ਨਹੀਓ ਕਦੋਂ ਰੁੱਕ ਜਾਣੀ ਜਿੰਦ
ਪਿੰਡ ਰੁਕੜੀ 'ਚ ਖੌਰੇ ਕਿੱਥੇ ਮੁੱਕ ਜਾਣੀ ਜਿੰਦ
ਸਾਡੇ ਖਿੜ੍ਹਿਆ ਬਾਗਾਂ ਤੇ ਕਾਹਤੋਂ ਕਹਿਰ ਠਹਿ ਗਿਆ
ਤੂੰ ਵੀ ਰੁੱਸ ਗਇਓ ਯਾਰਾ...

ਗਾਇਕ - ਕੇ.ਐਸ. ਮੱਖਣ
ਐਲਬਮ - ਯਾਰ ਮਸਤਾਨੇ

5911 'ਤੇ

ਕੀ ਢੋਲਾ ਕਰ ਲੀ ਖੇਤੀ ਵੇ
ਨਾ ਹੋਣ ਬੱਤਿਓ ਤੇਤੀ ਵੇ
ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਘਰ ਆ ਵੜ੍ਹਦਾ ਕੇਹੜਾ ਕੱਜੀਆ ਪਾ ਲਿਆ ਵੇ
ਤੂੰ ਮੋਟਰ ਤੇ ਕੀ ਲਾਚੀਆਂ ਵਾਲਾ ਬਾਗ ਲਾ ਲਿਆ ਵੇ

ਨਾ ਦਿਨੇ ਚੈਨ ਨਾ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ
ਨਾ ਔੜਾਂ ਨੂੰ ਬਰਸਾਤਾਂ ਨੂੰ
ਕੰਮ ਦਾ ਪੈ ਗਿਆ ਜ਼ੋਰ ਤੇ ਲੇਬਰ ਪੈ ਗਈ ਭਾਰਾਂ ਤੇ
ਪਰ ਰੱਬ ਯਾਦ ਨੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਨੀਂ ਬਹਿ ਕੇ 5911 ਤੇ

ਗੋਰਾ ਗੋਰਾ ਰੰਗ ਪਸੀਨਾ ਨਾਲ ਚੋਅ ਗਿਆ
ਹਨੀਮੂਨ ਤੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਾਲ ਹੋ ਗਿਆ
ਕੀ ਤੇਰੇ ਲੜ ਲੱਗੀ ਸਾਰਾ ਰੂਪ ਗੁਆ ਲਿਆ ਵੇ
ਤੂੰ ਮੋਟਰ ਤੇ ਕੀ...

ਜੱਟ ਦੀ ਮਾੜੀ ਕਿਸਮਤ ਖਰਚਾ ਹੋ ਪੈ ਗਿਆ ਨੀਂ
ਤੂਤਾਂ ਵਾਲਾ ਚੱਲਦਾ ਚੱਲਦਾ ਬੋਰ ਬਹਿ ਗਿਆ ਨੀਂ
ਸੋਹਣਾ ਕੰਮ ਚਲਾਇਆ ਸੀ ਲਾ ਕੁੰਡੀਆਂ ਤਾਰਾਂ ਤੇ
ਪਰ ਰੱਬ ਯਾਦ ਨੀਂ ਰਹਿੰਦਾ....

ਭੁੱਜੀ ਹੋਈ ਕਣਕ ਬਰਾੜਾ ਉੱਗਣ ਲਾ ਲਈ ਵੇ
ਕੁੜੀ ਕਾਲਜ ਦੀ ਪੜ੍ਹੀ ਤੂੰ ਨਰਮਾ ਚੁੱਗਣ ਲਾ ਲਈ ਵੇ
ਸਿਨਮਾ ਸਿਨਮਾ ਕਰਦੀ ਨੇ ਮੈਂ ਸੰਘ ਸੁਕਾ ਲਾ ਲਿਆ
ਤੂੰ ਮੋਟਰ ਤੇ ਕੀ...

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕਾਂਗਰਸੀ ਜਾਂ ਹੋਣ ਅਕਾਲੀ ਨੀਂ
ਜੇਬ ਜੱਟ ਦੀ ਰਹਿਣੀ ਜੱਟੀਏ ਸਦਾ ਹੀ ਖਾਲੀ ਨੀਂ
ਨਾ ਰਾਜ ਕਾਕੜੇ ਲੀਡਰ ਪੂਰੇ ਪੈਣ ਕਰਾਰਾਂ ਤੇ
ਪਰ ਰੱਬ ਯਾਦ ਨੀਂ ਰਹਿੰਦਾ....

ਗਾਇਕ - ਪਰੀਤ ਬਰਾੜ, ਗੁਰਲੇਜ ਅਖ਼ਤਰ
ਐਲਬਮ - ਐਮ.ਸੀ ਸਪੈਸ਼ਲ - ਸਬਥਿੰਗ ਸਪੈਸ਼ਲ
ਗੀਤਕਾਰ - ਰਾਜ ਕਾਕੜਾ

ਅਲੋਪ ਹੋ ਰਿਹਾ "ਗੱਡਾ"

ਅੱਜ ਤੋਂ ਪੈਂਤੀ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਨਿੱਤ ਵਰਤੋਂ ਵਿਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖੇਤੀ ਸੰਦਾਂ ਵਿਚੋਂ ਗੱਡਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਪਰ ਸੀ। ਖੇਤੋਂ ਪੱਠੇ ਲਿਆਉਣਾ, ਵੱਢੀ ਹੋੲੀ ਕਣਕ ਦਾ ‘ਲਾਂਗਾ’ ਖੇਤੋਂ ਪਿੰਡ ਲਿਆਉਣਾ ਜਾਂ ਖੇਤੋਂ ਤੂੜੀ ਢੋਣ ਵਰਗੇ ਸਭ ਕੰਮ ਗੱਡੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਖੇਤੀ ਦੇ ਰਵਾਇਤੀ ਸੰਦਾਂ ਵਾਂਗ ਗੱਡਾ ਵੀ ਅਲੋਪ ਹੁੰਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
ਗੱਡਾ ਆਮ ਕਰਕੇ ਦੋ ਬਲਦ ਜੋੜ ਕੇ ਇਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਵਪਾਰੀਆਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਗੁੜ, ਖਲ ਆਦਿ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਇਸੇ ਉੱਪਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਪਸ਼ੂਆਂ ਹੇਠ ਸੁੱਟਣ ਲੲੀ ਸੁੱਕੀ ਰੇਤਾ ਵੀ ਗੱਡਾ ਭਰ ਕੇ ਘਰ ਲਿਆਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੱਲ ਕੀ ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਤਕਰੀਬਨ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿਚ ਹੀ ਗੱਡਾ ਸਹਾੲੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਗੱਡਾ ਬਣਾਉਣ ਲੲੀ ਮਿਸਤਰੀ ਦਾ ਇਕ-ਇਕ ਮਹੀਨਾ ਵੀ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਕੲੀ ਵਾਰ ਦੋ ਮਾਹਿਰ ਮਿਸਤਰੀ ਇਕੱਠੇ ਹੋ ਕੇ ਗੱਡਾ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਬਲਦਾਂ ਦੇ ਜੋੜਨ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਗਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਜੂਲੇ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਜੂਲਾ ਵੀ ਬੱਲ (ਚਮੜੇ ਦਾ ਰੱਸਾ) ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਤੋਰਨ ਲੲੀ ਦੋ ਲੱਕੜ ਦੇ ਪਹੀੲੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਇਕ ਧੁਰੇ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ ’ਤੇ ਗਰੀਸ ਜਾਂ ਕੲੀ ਵਾਰ ਮਖਣੀ ਨਾਲ ਵੀ ਚੋਪੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਪਹੀੲੇ ਸੌਖੇ ਤੁਰਨ ਅਤੇ ਬਲਦ ਸੌਖੇ ਰਹਿਣ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਬੀਤੇ ਦੀਆਂ ਬਾਤਾਂ ਬਣ ਕੇ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ। ਗੱਡਾ ਵੀ ਪੁਰਾਤਨ ਵਸਤਾਂ ਵਾਂਗ ਅਜਾਇਬ ਘਰਾਂ ਜਾਂ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਵਿਖਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੀ ਰਹਿ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਇਕ ਗੱਡਾ ਪਿੰਡ ਮਹਿਣਾ (ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਗਾ) ਦੇ ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੈ। ਜੋ ਉਸ ਨੇ ਬੜੇ ਸ਼ੌਕ ਨਾਲ 1948 ਵਿਚ ਬਣਾਇਆ ਸੀ। ਨੰਬਰਦਾਰ ਜਸਮੇਰ ਸਿੰਘ ਨੇ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਗੱਡੇ ਉੱਪਰ 10 ਕਿਲੋ ਪਿੱਤਲ, 40 ਕਿਲੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪੱਤਰ ਲੱਗੇ ਹੋੲੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਦੋ ਲੋਹੇ ਦੇ ਪਾੲੀਪ ਅਤੇ 05 ਕਿਲੋ ਬੈਂਤ ਦੇ ਰੱਸੇ ਨਾਲ ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਉਹ ਇਸ ਗੱਡੇ ਨੂੰ ਨੁਮਾਇਸ਼ਾਂ ’ਤੇ ਲਿਜਾ ਕੇ ਕੲੀ ਇਨਾਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਚੁੱਕਾ ਹੈ।

-ਗੋਪੀ ਰਾਊਕੇ, ਰਾਊਕੇ ਕਲਾਂ, ਮੋਗਾ।
(ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਜਲੰਧਰ ਵਿੱਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ)
http://www.ajitjalandhar.com/20080515/mags/pind2.htm#k2

ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ - ਬਰਸੀ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼

ਅਨੇਕਾਂ ਦੇਸ਼ ਪਿਆਰ, ਰੋਮਾਂਟਿਕ, ਲੋਕ ਦਰਦ, ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਿਆਰ, ਇਤਿਹਾਸਕ, ਰਾਜਨੀਤਕ, ਧਾਰਮਿਕ, ਸਮਾਜਿਕ, ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤਾਂ ਦੇ ਰਚਣਹਾਰ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ ਨੇ 13 ਮੲੀ 1966 ਨੂੰ ਖੂਹ ਵਿਚ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਆਪਣੀ ਜੀਵਨ ਲੀਲਾ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਲੲੀ।
ਨੂਰਪੁਰੀ ਦਾ ਜਨਮ ਸੰਨ 1906 ਵਿਚ ਮਾਤਾ ਹੁਕਮ ਦੇੲੀ ਅਤੇ ਪਿਤਾ ਬਿਸ਼ਨ ਸਿੰਘ ਦੇ ਘਰ ਲਾਇਲਪੁਰ ਲਾਗੇ ਨੂਰਪੁਰ ਪਿੰਡ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਖਾਲਸਾ ਹਾੲੀ ਸਕੂਲ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿਚ ਦਸਵੀਂ ਤੱਕ ਪੜ੍ਹਨ ਉਪਰੰਤ ਖਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਲਾਇਲਪੁਰ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲਾ ਲੈ ਲਿਆ। ਪੁਲਿਸ ਦੀ ਭਰਤੀ ਲੲੀ ਟਰਾਇਲ ਦੇਣ ਗੲੇ ਨੂਰਪੁਰੀ ਦਾ ਕੱਦਾਵਰ ਜੁੱਸਾ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਥਾਣੇਦਾਰ ਭਰਤੀ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਨੂਰਪੁਰੀ ਨੇ ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੇ ਇਕ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕੀਤੀ। ਬੀਕਾਨੇਰ ਦੀ ਹੀ ਸੁਮਿੱਤਰਾ ਦੇਵੀ ਨਾਲ ਸ਼ਾਦੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਛੇ ਕੁੜੀਆਂ ਦੋ ਮੰੁਡੇ ਹੋੲੇ।
ਕਿਸੇ ਪਿੰਡ ਵਿਚ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਭੱਠੀ ’ਤੇ ਮਾਰੇ ਛਾਪੇ ਦੌਰਾਨ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਇਸ ਭਗਦੜ ਵਿਚ ਚੱਲੀ ਗੋਲੀ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਹਲਾਕ ਹੋ ਗੲੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਭਾਰੂ ਹੋ ਗਿਆ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਗੀਤ-

ਇਥੇ ਦਰ ਦਰ ਫਾਹੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ
ਛੁਰੀਆਂ ਹੇਠ ਨਾ ਆ
ਇਥੇ ਡਾਕੇ ਪੈਣ ਦੁਪਹਿਰ ਨੂੰ
ਤੇਰਾ ਦੇਣਗੇ ਆਲਣਾ ਢਾਹ
ਇਥੇ ਜ਼ਹਿਰ ਭਰੀ ਵਿਚ ਦਾਣਿਆਂ
ਤੇਰੀ ਦਿੱਤੀ ਚੋਗ ਰਲਾ...
ਨੂਰਪੁਰੀ ਪਛਤਾੲੇਂਗਾ
ਮੁੜ ਵਤਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾ

ਉਸੇ ਮਾਨਸਿਕ ਅਵਸਥਾ ਅਧੀਨ ਨੂਰਪੁਰੀ ਬੀਕਾਨੇਰ ਤੋਂ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਕੇ ਵਾਪਸ ਪਰਤ ਆੲੇ। 1940 ਵਿਚ ਉਪਰੋਕਤ ਗੀਤ ਸਮੇਤ ‘ਮੰਗਤੀ’ ਫ਼ਿਲਮ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ ਜੋ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋੲੇ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ‘ਗੀਤ ਬਹਾਰਾਂ ਦੇ’, ‘ਵਲੈਤ ਪਾਸ’ ਆਦਿ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਦੇ ਗੀਤ ਲਿਖੇ। ਉਪੇਰਾ ‘ਮਿਰਜ਼ਾ ਸਾਹਿਬਾ’ ਬਹੁਤ ਮਕਬੂਲ ਹੋਇਆ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਦਰਜਨਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਤੇ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਗੀਤ ਬੇਹੱਦ ਮਕਬੂਲ ਹੋੲੇ ਤੇ ਬੱਚੇ-ਬੱਚੇ ਦੀ ਜ਼ਬਾਨ ’ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ।
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੰਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਸੌਗਾਤ’ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਇਨਾਮ 1960-61 ਵਿਚ ਮਿਲਿਆ। ‘ਸੌਗਾਤ’ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ‘ਨੂਰਪੁਰੀਆਂ’ 1947 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਛਪਵਾੲੀ। ‘ਵੰਗਾਂ’, ‘ਜਿਊਂਦਾ ਪੰਜਾਬ’, ‘ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਗੀਤ’ ਅਤੇ ‘ਆਖਰੀ ਸੌਗਾਤ’ ਕਿਤਾਬਾਂ ਵੀ ਛਪੀਆਂ। ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਨੇ ਨੌਕਰੀ ਵੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕੀਤੀ ਪਰ ਦੋ ਸਾਲ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨੌਕਰੀ ਛੱਡ ਦਿੱਤੀ। ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਵਿਚ ਪੇਂਡੂ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਕੁੱਟ-ਕੁੱਟ ਕੇ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿਚ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਖੇਤ, ਥੇਹ, ਜੂਹ, ਚਿੱਕੜ, ਮੜੀਆਂ, ਚਰਖੇ, ਪੂਣੀਆਂ, ਕਿਸਾਨ, ਮਜ਼ਦੂਰ, ਅੰਬ, ਪਿੱਪਲ, ਕਿੱਕਰ, ਬੇਰੀ ਆਦਿ ਦਰੱਖਤਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨਦੀਆਂ, ਦਰਿਆਵਾਂ ਆਦਿ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਨੂਰਪੁਰੀ ਨੂੰ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿਭਾਗ ਨੇ 75 ਰੁਪੲੇ ਮਹੀਨਾ ਵਜ਼ੀਫਾ ਵੀ ਪ੍ਰਵਾਨ ਕੀਤਾ।
ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਦੀ ਬਦੌਲਤ ਲੋਕੀਂ, ਦਿੱਲੀ\ਬੰਬੲੀ ਵਰਗੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਬੰਗਲੇ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਪੲੇ ਸਨ। ਪਰ ਇਹ ਫ਼ਕੀਰ ਸੁਭਾਅ ਦਾ ਰੱਬੀ ਲੋਕ ਮਾਡਲ ਹਾਊਸ ਕਾਲੋਨੀ ਜਲੰਧਰ ਵਿਚ ਕਿਰਾੲੇ ’ਤੇ ਰਹਿ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਨੂਰਪੁਰੀ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿਚ ਕੲੀ ਵਾਰ ਆਤਮ ਹੱਤਿਆ ਦਾ ਖਿਆਲ ਆਉਂਦਾ ਰਿਹਾ। ਉਸ ਅਨੁਸਾਰ ਇਕ ਵਾਰ ਮਨਿਆਰੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ’ਤੇ ਲੱਗੀ ਭਗਤ ਸਿੰਘ ਦੀ ਫੋਟੋ ਨੂੰ ਅਚਾਨਕ ਦੇਖ ਕੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਜਾ ਰਿਹਾ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਆਇਆ ਸੀ। ਪਰ ਸਦਾ ਲੲੀ ਇਹ ਵਿਚਾਰ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਨਾ ਸਕਿਆ। ਨਾ ਜਾਣੇ ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ ਦਾ ਕਿੰਨਾ ਹੋਰ ਸਰਮਾਇਆ ਜ਼ਿਹਨ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਆਖਿਰ ਤੁਰ ਹੀ ਗਿਆ ਸਾਡਾ ਨੰਦ ਲਾਲ ਨੂਰਪੁਰੀ।

-ਦਲਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ
6\1 ਅਗਰ ਨਗਰ, ਸੰਗਰੂਰ।
(ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਅਜੀਤ ਵਿੱਚੋਂ ਧੰਨਵਾਦ ਸਹਿਤ)


ਸ਼ਾਇਦ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਸਵੀਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਕਵਿਤਾ - ਭਾਖੜੇ ਤੋਂ ਆਉਦੀ ਮੁਟਿਆਰ ਨੱਚਦੀ ਚੇਤੇ ਹੋਵੇ!!!

ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ - ਚੰਨ ਜੇਹੇ ਮੁਖੜੇ

ਸੋਹਣੇ ਚੰਨ ਜੇਹੇ ਮੁਖੜੇ ਤੋਂ ਜ਼ੁਲਫ਼ਾਂ ਨੂੰ ਪਿਛ੍ਹਾ ਕਰਕੇ
ਹਾੜਾ ਹੱਸਿਆ ਨਾ ਕਰ ਕੁੜੀਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਅੱਖੀਆਂ 'ਚ ਦਿਲ ਧਰ ਕੇ

ਡੱਬੀ ਦੇ 'ਚ ਪਾ ਕੇ ਰੱਖ ਲਾਂ, ਜੇ ਵੱਸ ਹੋਵੇ ਮੇਰੇ
ਸੱਪਣੀ ਵਰਗੀ ਤੋਰ ਤੇਰੀ ਦੇ ਨੀਂ ਚਰਚੇ ਚਾਰ ਚੁਫੇਰੇ
ਇੰਝ ਲਟਕ ਮਟਕ ਤੁਰਨਾ
ਨੀਂ ਲੱਕ ਝਟਕ ਝਟਕ ਤੁਰਨਾ
ਕੀ ਕਾਹਲ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਤੈਨੂੰ
ਜ਼ਰਾ ਅਟਕ ਅਟਕ ਤੁਰਨਾ
ਤੱਕ ਲੈਣ ਦੇ ਸੱਜਣਾ ਨੂੰ ਤੇਰਾ ਰੂਪ ਨਜ਼ਰ ਭਰ ਕੇ
ਹਾੜਾ ਹੱਸਿਆ ਨਾ ਕਰ ਕੁੜੀਏ...

ਨਜ਼ਰ ਤੇਰੀ ਨੂੰ ਨਜ਼ਰ ਨਾ ਲੱਗ ਜੇ, ਰਹਿ ਨਜ਼ਰਾਂ ਤੋਂ ਡਰ ਕੇ
ਜਿਸ ਨੇ ਤੱਕਿਆ ਰੂਪ ਤੇਰੇ ਨੂੰ ਰਹਿ ਕੇ ਹਾਉਕਾ ਭਰ ਕੇ
ਮੈਂ ਹੀਰ ਕਹਾਂ ਤੈਨੂੰ
ਕਿ ਹੂਰ ਕਹਾਂ ਤੈਨੂੰ
ਤੂੰ ਨੂਰ ਹੀ ਨੂਰ ਜੇਹਾ
ਕੋਹੇਨੂਰ ਕਹਾਂ ਤੈਨੂੰ
ਤੈਨੂੰ ਵੇਖ ਜਿਉਨੇ ਆਂ, ਤੈਨੂੰ ਲੱਭਿਆ ਮਰ ਮਰ ਕੇ
ਹਾੜਾ ਹੱਸਿਆ ਨਾ ਕਰ ਕੁੜੀਏ...

ਅਜੇ ਉਮਰ ਤੇਰੀ ਹੋਈ ਨਾ ਰੂਹ ਦੀਆਂ ਰਮਜ਼ਾਂ ਸਮਝਣ ਵਾਲੀ
ਰੁੜ ਪੁੜ ਜਾਣੀ ਹੜ੍ਹ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜਾਂਦੀ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲੀ
ਜ਼ਰਾ ਰੋਕ ਰੋਕ ਇਹਨੂੰ
ਕੁਝ ਟੋਕ ਟੋਕ ਇਹਨੂੰ
ਦੱਸ ਮਾਨਾ ਕੀ ਆਖਣਗੇ
ਦੁਨਿਆਂ ਦੇ ਲੋਕ ਇਹਨੂੰ
ਖਤਰਿਆਂ ਨਾਲ ਖੇਡ ਦੀਏ, ਕੱਚਿਆਂ 'ਤੇ ਤਰ ਤਰ ਕੇ
ਹਾੜਾ ਹੱਸਿਆ ਨਾ ਕਰ ਕੁੜੀਏ...

ਗਾਇਕ - ਹਰਭਜਨ ਮਾਨ
ਗੀਤਕਾਰ - ਮਾਨ ਮਰਾੜ੍ਹਾ ਵਾਲਾ
ਐਲਬਮ - ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਮਿਲੀਆਂ